12 GIỜ VI PHẪU CỨU BÀN TAY BỊ ĐỨT GẦN RỜI 4 NGÓN – CUỘC CHẠY ĐUA SINH TỬ DƯỚI KÍNH HIỂN VI
Chấn thương đứt rời chi thể do tai nạn máy công nghiệp luôn là thách thức lớn trong phẫu thuật tạo hình - vi phẫu, đặc biệt khi tổn thương không phải do vật sắc cắt mà là dập nát nặng, phá huỷ đồng thời xương, gân, mạch máu và thần kinh. Mới đây, ê-kíp phẫu thuật tạo hình - vi phẫu tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, dưới sự chỉ đạo của TS. BS. Dương Mạnh Chiến, đã tiếp nhận và xử trí thành công một trường hợp chấn thương bàn tay đặc biệt nghiêm trọng, giúp người bệnh bảo tồn được cả bốn ngón tay tưởng chừng không còn khả năng cứu vãn.

1. Tình trạng chấn thương của bệnh nhân
Người bệnh là nam, 25 tuổi, sinh sống tại Hà Nội, nhập viện trong tình trạng bốn ngón tay bàn tay bị dập nát gần như đứt rời sau tai nạn lao động với máy dập tôn công nghiệp.
Lưỡi dập thuỷ lực với biên độ ép lớn đã nghiền nát đồng thời nhiều cấu trúc giải phẫu. Các ngón tay chỉ còn dính lại bằng một cầu da rất mỏng. Khi nhập viện, bàn tay người bệnh lạnh, tái nhợt, xẹp hoàn toàn, không còn dấu hiệu tưới máu – tiên lượng vô cùng nguy kịch.
Đây là dạng tổn thương khó hơn nhiều lần so với các trường hợp đứt rời do dao sắc, bởi mô bị dập nát khiến việc tìm kiếm và phục hồi mạch máu trở nên đặc biệt phức tạp.
2. Quy trình vi phẫu khẩn cấp - chạy đua với “thời gian vàng”
Ngay khi tiếp nhận, ê-kíp đã kích hoạt quy trình vi phẫu cấp cứu, đưa người bệnh vào phòng mổ gần như ngay lập tức. Trong các chấn thương đứt rời chi thể, thời gian vàng chỉ kéo dài từ 6–12 giờ; nếu vượt quá ngưỡng này, khả năng sống của chi thể gần như không còn.
Do tính chất tối khẩn cấp, phẫu thuật được tiến hành song song với quá trình hoàn thiện các xét nghiệm cần thiết, nhằm tối đa hóa cơ hội bảo tồn chức năng bàn tay cho người bệnh.
3. Quá trình 12 giờ phẫu thuật liên tục dưới kính hiển vi
Ca phẫu thuật kéo dài 12 giờ liên tục, từ 18 giờ tối đến 6 giờ sáng hôm sau.
Ê-kíp phẫu thuật phải:
- Cắt lọc triệt để toàn bộ mô dập nát
- Làm ngắn xương để tạo mặt cắt lành
- Tìm kiếm các đầu mạch máu còn khả năng nối
- Ghép mạch máu tự thân (lấy từ vùng chân) để bù đoạn mạch bị tổn thương quá dài ở một ngón tay
Toàn bộ thao tác được thực hiện dưới kính hiển vi phẫu thuật, với các mạch máu chỉ có đường kính vài trăm micromet, đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối và sự tập trung cao độ.
Mỗi ngón tay được nối lại đầy đủ động mạch – tĩnh mạch – gân – thần kinh, trong đó ê-kíp ưu tiên xử trí trước các ngón đóng vai trò quan trọng trong chức năng cầm nắm để rút ngắn thời gian thiếu máu.
4. Kết quả: bốn ngón tay được bảo tồn, tưới máu tốt
Sau phẫu thuật, cả bốn ngón tay đều hồng ấm trở lại, tưới máu tốt và có tín hiệu sống rõ ràng. Người bệnh tỉnh táo, tinh thần ổn định. Tiên lượng phục hồi chức năng bàn tay được đánh giá khả quan nếu tuân thủ đúng phác đồ tập phục hồi chức năng.
Theo TS. BS. Dương Mạnh Chiến, đây là một trong những dạng chấn thương dập nát nặng và hiếm gặp, cho thấy vai trò then chốt của vi phẫu trong việc bảo tồn chi thể và chất lượng sống cho người bệnh.
Xử trí ban đầu đúng cách chính là yếu tố quyết định khả năng cứu chi thể
TS. BS. Dương Mạnh Chiến nhấn mạnh: bên cạnh kỹ thuật phẫu thuật, xử trí ban đầu đúng cách đóng vai trò rất quan trọng trong việc quyết định khả năng cứu sống chi thể đứt rời.
Nguyên tắc xử trí gồm:
- Rửa vết thương bằng nước sạch nếu bẩn
- Băng ép nhẹ để cầm máu, không garo chặt (trừ trường hợp mất máu ồ ạt đe dọa tính mạng)
- Phần chi thể đứt rời cần bọc trong gạc sạch, ẩm bằng nước muối sinh lý
- Cho vào túi nylon kín, sau đó đặt túi này vào nước đá đang tan (khoảng 4°C)
- Tuyệt đối không đặt trực tiếp chi thể lên đá lạnh để tránh bỏng lạnh
- Đưa nạn nhân đến cơ sở y tế có khả năng vi phẫu càng sớm càng tốt
Bạn đọc vui lòng tham khảo thêm tại các trang báo sau:
Bài viết trên báo Tin tức, tin nóng, đọc báo điện tử - Tuổi Trẻ Online: 12 giờ vi phẫu cứu bàn tay bị đứt gần rời 4 ngón
Bài viết trên báo Vov.vn: 12 giờ vi phẫu nối lại bàn tay gần đứt rời 4 ngón
Bài viết trên báo Kenh14.vn: 12 giờ vi phẫu cứu bàn tay bị dập nát, 4 ngón gần đứt rời
Bài viết trên báo CongLuan.vn: 12 giờ vi phẫu cứu bàn tay bị dập nát, 4 ngón gần đứt rời
Bài viết trên báo LaoDong.vn: 12 giờ chạy đua với thời gian cứu bàn tay bị đứt gần rời 4 ngón